Türkiye’nin güneyindeki Antalya kıyılarında, Kekova Adası yakınlarında yürütülen su altı kazılarında yaklaşık 4.700 yıllık amforalar bulundu. Kültür ve Turizm Bakanı ile Anadolu Ajansı’nın aktardığı keşif, Doğu Akdeniz’de erken denizcilik ve ticaret hakkında yeni sorular doğuruyor.
Kekova yakınlarında ne bulundu?
Açıklanan buluntular, su altı arkeoloji çalışmaları sırasında çıkarılan eski seramik saklama kaplarından oluşuyor. Ahşap gemi gövdesinin korunduğuna dair bir bilgi paylaşılmadı; bu nedenle kamuoyuna açıklanan kanıtlar, bütün bir gemiden çok seramikler ve buluntu alanı üzerine odaklanıyor.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy alanı “dünyanın en eski batığı” olarak nitelendirdi. Bu ifade bakanın tanımlamasıdır; kamuya açık duyuruda kapsamlı bir kazı raporu veya hakemli tarihleme çalışması yer almıyor. Bu nedenle buluntuların yaşı, ayrıntılı arkeolojik ve laboratuvar belgeleri yayımlanana kadar bildirilen bir tahmin olarak değerlendirilmelidir.
Amforalar ne anlatabilir?
İlk yorumlara göre bazı kaplar zeytinyağı ya da şarap taşımış olabilir. Anadolu Ajansı, kil analizlerinin Ürdün Vadisi’ndeki atölyelerde üretilmiş olabileceklerine işaret ettiğini aktardı. Mısır, Troya ve Girit’te bulunan benzer örnekler karşılaştırma ve mal hareketlerini inceleme olanağı sunabilir; ancak tek başına belirli bir doğrudan ticaret rotasını kanıtlamaz.
Bakanın açıklamasına göre kaplardan birinde dokuz işaret ve iki delik bulunuyor. Bunun tereyağı veya peynir yapımında kullanılan bir yayık olabileceği öne sürüldü. Bu, doğrulanmış bir kullanım biçimi değil, araştırılması gereken bir yorumdur.
Keşfin önemi ve açık kalan sorular
Kekova, binlerce yıldır deniz ulaşımına sahne olan bir kıyı hattında bulunuyor. Sonraki analizler tarih ve köken tahminlerini doğrularsa buluntu, erken Tunç Çağı’nda gıda depolama ve mal taşımacılığına ilişkin kanıtlara katkı sağlayabilir. Daha kapsamlı değerlendirme için kazı bağlamının, laboratuvar yöntemlerinin ve karşılaştırmalı çalışmaların yayımlanması gerekiyor.
Görsel notu: Bodrum Kalesi’ndeki amforaları gösteren arşiv ve temsilî fotoğraf; Kekova kazısından çekilmemiştir. Fotoğraf: Georges Jansoone (JoJan), Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.
